Jak wyrobić rodowód dla psa, kto go wydaje i co trzeba zrobić

Czym właściwie jest rodowód

Rodowód to dokument hodowlany wydawany przez organizację kynologiczną, nie przez lekarza weterynarii, nie przez urząd i nie przez sprzedającego. Potwierdza udokumentowane pochodzenie psa przez kilka pokoleń przodków wpisanych do księgi hodowlanej tej organizacji lub organizacji przez nią uznawanej.

Ważne rozróżnienie: rodowód powstaje z rejestracji miotu, a nie z oceny wyglądu konkretnego psa. Nikt nie ogląda psa i nie orzeka, że „wygląda na rasowego, więc dostanie papiery”. Liczy się to, czy oboje rodzice byli wpisani do księgi hodowlanej, spełniali wymagania hodowlane swojej organizacji, a hodowca zgłosił krycie i miot zgodnie z regulaminem.

Rodowód mówi o pochodzeniu, nie o zdrowiu, charakterze ani jakości wystawowej psa. Wyniki badań zdrowotnych, testy genetyczne i oceny z wystaw to osobne dokumenty, choć część organizacji wymaga ich od psów dopuszczanych do hodowli.

Czy mogę wyrobić rodowód dla psa, którego już mam

Jeśli pies został kupiony bez dokumentów i nie wiadomo, kim byli jego rodzice, rodowodu nie uzyskasz. Nie istnieje procedura „dorabiania” pochodzenia po latach.

Osobną sprawą są prowadzone przez część organizacji rejestry (księgi wstępne) dla psów bez znanego pochodzenia lub bez pełnej dokumentacji. Taki wpis nie jest rodowodem, daje ograniczone uprawnienia, na przykład udział w niektórych wystawach, konkurencjach lub sportach. To, czy i po ilu pokoleniach potomstwo takich psów może otrzymać rodowód, zależy od regulaminu danej organizacji, a w części krajów taki rejestr w ogóle nie jest prowadzony. Warunki wpisu (wiek psa, ocena zgodności z wzorcem rasy, inne wymagania) ustala organizacja, to pytanie należy zadać bezpośrednio jej.

Inna sytuacja to pies, który pochodzi z zarejestrowanego miotu, ale dokumentu jeszcze nie odebrano. Wtedy nie chodzi o wyrabianie rodowodu od zera, lecz o dokończenie formalności u hodowcy i w organizacji.

Kto wydaje rodowody w Polsce

W Polsce rodowody uznawane międzynarodowo wydaje Związek Kynologiczny w Polsce. To do niego, a konkretnie do właściwego oddziału, kieruje się sprawy rejestracji hodowli, zgłoszenia miotu, wydania dokumentów, duplikatu czy przepisania rodowodu zagranicznego.

W niektórych krajach obok organizacji krajowej działają równoległe rejestry, w tym kluby ras prowadzące własne księgi. Dokument wydany przez podmiot nieuznawany przez organizację, której zasady są dla Ciebie istotne, nie da psu uprawnień w tej organizacji, nawet jeśli wygląda podobnie do rodowodu. Samodzielnie sporządzony „rodowód” sprzedającego albo papier lokalnego „klubu” to nie to samo co wpis do księgi hodowlanej. Zanim zaufasz dokumentowi, sprawdź, kto go wydał i kto go uznaje tam, gdzie chcesz startować lub hodować.

Dla ras nieuznawanych przez międzynarodową federację rodowody prowadzą inne rejestry lub kluby rasowe, a ich status i uprawnienia różnią się w poszczególnych krajach.

Droga do rodowodu krok po kroku dla hodowcy

Kolejność etapów jest w większości systemów podobna, ale szczegóły, terminy i nazwy formularzy ustala regulamin organizacji, przed pierwszym miotem trzeba go przeczytać w całości.

• Formalności wstępne hodowcy: część organizacji wydaje rodowody tylko członkom i dopiero po zarejestrowaniu hodowli, inne dopuszczają rejestrację miotu bez członkostwa. To warunek ustalany przez organizację, nie przez hodowcę.
• Rejestracja przydomka hodowlanego: w wielu systemach jest warunkiem uzyskania dokumentów dla pierwszego miotu. Procedura, koszt i to, czy przydomek jest chroniony międzynarodowo, zależą od kraju i organizacji.
• Dopuszczenie rodziców do hodowli: suka i reproduktor muszą spełnić wymagania swojej organizacji, zanim dojdzie do krycia.
• Zgłoszenie krycia w wyznaczonym terminie.
• Zgłoszenie urodzenia miotu, również w terminie wynikającym z regulaminu.
• Znakowanie szczeniąt: pies musi być jednoznacznie zidentyfikowany mikroczipem lub tatuażem, żeby dokument dało się powiązać z konkretnym zwierzęciem. Numer identyfikacyjny trafia do dokumentów hodowlanych.
• Przegląd miotu i złożenie wniosku o dokumenty dla szczeniąt.

Przekroczenie któregokolwiek z terminów bywa obwarowane dodatkowymi warunkami, a w skrajnych przypadkach kończy się odmową rejestracji miotu. Dlatego harmonogram sprawdza się przed kryciem, nie po urodzeniu szczeniąt.

Jakie warunki muszą spełniać rodzice

Podstawowy warunek jest jeden: oboje rodzice muszą być wpisani do księgi hodowlanej i dopuszczeni do hodowli przez swoją organizację. Co dokładnie oznacza „dopuszczony”, ustala każda organizacja osobno. W grę wchodzą zwykle:

• minimalny wiek psa i suki,
• ocena uzyskana na wystawie lub przejście przeglądu hodowlanego,
• obowiązkowe badania zdrowotne, których zakres bywa różny dla różnych ras,
• profil DNA,
• limity liczby miotów i częstotliwości kryć.

Rygor i zakres tych wymagań różnią się między organizacjami i krajami. Aktualną listę warunków dla konkretnej rasy podaje regulamin hodowlany organizacji, w której zarejestrowana jest hodowla.

Metryka a rodowód i kiedy szczeniak dostaje dokument

W Polsce dokumenty szczenięcia wydawane są dwuetapowo. Szczenię z zarejestrowanego miotu otrzymuje najpierw metrykę, dokument tymczasowy, który potwierdza pochodzenie z konkretnego miotu i zawiera numer identyfikacyjny psa. Rodowód jest dokumentem docelowym i powstaje na podstawie metryki; to on daje pełnię uprawnień wystawowych i hodowlanych.

W praktyce oznacza to, że nabywca szczeniaka bardzo często odbiera psa z metryką, a rodowód otrzymuje lub odbiera później. Kto składa wniosek o wymianę metryki na rodowód, w jakim terminie i jakie dane są do tego potrzebne, reguluje organizacja wydająca, więc tę kwestię ustala się z hodowcą przed odbiorem szczeniaka. Czas oczekiwania zależy od organizacji i etapu, na którym sprawa się znajduje; nie jest to dokument wydawany „od ręki”.

Nie w każdym systemie działa to tak samo, w części krajów od razu wydawany jest jeden dokument, bez etapu pośredniego.

Ile to kosztuje i kto płaci

Opłaty istnieją na kilku etapach: rejestracja hodowli i przydomka, rejestracja miotu, wydanie rodowodu, wersja eksportowa dokumentu, duplikat oraz przepisanie rodowodu zagranicznego. Wysokość stawek i sposób naliczania, od miotu, od szczeniaka, ze zniżkami dla członków, ustala każda organizacja osobno, dlatego aktualny cennik sprawdza się u źródła.

Kto ponosi koszt rodowodu przy sprzedaży szczeniaka, to kwestia lokalnej praktyki i umowy, a nie sztywna reguła. W jednych przypadkach opłata jest wliczona w cenę psa, w innych rozliczana osobno. Ustal to z hodowcą przed transakcją i zapisz w umowie.

Jakie dane znajdują się na rodowodzie

Zwykle są to:

• nazwa (imię) psa wraz z przydomkiem hodowlanym,
• rasa oraz odmiana lub umaszczenie,
• data urodzenia i płeć,
• numer w księdze hodowlanej,
• numer identyfikacyjny psa,
• dane hodowcy,
• tablica przodków obejmująca kilka pokoleń.

Dokładny zakres danych ustala organizacja wydająca. Jeśli przy nazwach przodków widzisz skróty, których nie rozumiesz, ich znaczenie wyjaśni organizacja, która dokument wystawiła, to ona odpowiada za sposób zapisu.

Czy test DNA potwierdzi rasę i zastąpi rodowód

Nie. Komercyjne testy DNA „na rasę” szacują skład genetyczny psa i nie tworzą rodowodu. Organizacje kynologiczne nie traktują ich jako dowodu pochodzenia, bo rodowód opiera się na wpisach rodziców do księgi hodowlanej, a nie na oszacowaniu genotypu.

Badanie DNA ma natomiast znaczenie w innej sytuacji: przy potwierdzaniu rodzicielstwa, jeśli profile genetyczne rodziców są zarejestrowane w danej organizacji. To narzędzie weryfikacji zapisów, a nie sposób na uzyskanie dokumentu dla psa nieznanego pochodzenia.

Jak sprawdzić, czy rodowód jest autentyczny

Rejestr miotów i psów prowadzi organizacja wydająca dokument, i to u niej weryfikuje się dane. Przed kupnem szczeniaka można poprosić o dokumenty rodziców oraz numer w księdze hodowlanej i sprawdzić je bezpośrednio w organizacji.

Przy ocenie dokumentu zwróć uwagę na dwie rzeczy: kto go wydał oraz czy ten podmiot jest uznawany tam, gdzie chcesz z psem startować lub hodować. Efektowna szata graficzna i słowo „rodowód” na okładce nie przesądzają o niczym.

Pies sprowadzony z zagranicy

Pies przywieziony z innego kraju zachowuje rodowód wydany w kraju urodzenia. Żeby korzystać z pełni uprawnień w organizacji krajowej, zwykle potrzebna jest eksportowa wersja dokumentu oraz jego przepisanie (nostryfikacja, wpis) do miejscowej księgi hodowlanej.

Procedura, wymagane załączniki, tłumaczenia i to, czy uznawane są wyłącznie dokumenty organizacji zrzeszonych w tej samej federacji, zależą od organizacji przyjmującej. O wersję eksportową warto zadbać jeszcze u hodowcy za granicą, później bywa to trudniejsze.

Zgubiony lub zniszczony rodowód

Właściciel nie odtwarza rodowodu we własnym zakresie. Duplikat lub odpis wydaje wyłącznie organizacja, która wpisała psa do księgi hodowlanej, na wniosek właściciela. Za wydanie duplikatu pobierana jest opłata ustalana przez tę organizację.

Hodowca obiecał rodowód i go nie dostarczył

Takiej sytuacji nie rozwiązuje się przez późniejsze „wyrobienie” rodowodu, dokument może powstać tylko z prawidłowo zarejestrowanego miotu. Sprawę rozstrzyga się na gruncie zawartej umowy oraz przepisów konsumenckich obowiązujących w kraju transakcji.

Praktyczny wniosek jest taki, że status dokumentów sprawdza się przed zakupem, a nie po nim: pytanie o numer księgi hodowlanej, dokumenty rodziców i o to, kiedy oraz w jakiej formie nabywca otrzyma dokument szczenięcia, powinno paść przy pierwszej rozmowie z hodowcą.

Czy rodowód jest w ogóle potrzebny

Rodowód przydaje się, gdy chcesz startować w wystawach czempionackich, korzystać z uprawnień hodowlanych albo mieć pewność co do pochodzenia psa. Do życia domowego, opieki weterynaryjnej i większości sportów rekreacyjnych nie jest konieczny, a wiele organizacji dopuszcza psy bez rodowodu do części zawodów. Jeśli planujesz starty, sprawdź regulamin konkretnej imprezy, to on określa, jakie dokumenty są wymagane.